Nieuwe riolen in Gent

Gent investeert niet alleen bovengronds maar ook in ondergrondse infrastructuur. In de komende jaren worden nieuwe rioleringen aangelegd. Het bestaande net wordt grondig vernieuwd. De ambities zijn groot; de stad wil in een periode van zeven jaar van 80 % naar 96 % gezuiverd afvalwater gaan. Frontaal ging langs bij Schepen Martine De Regge, verantwoordelijk voor het Gentse rioleringsbeleid, en bij Dirk Verbeelen van TMVW.

Sinds 1 januari 2005 is het beheer en het onderhoud van de rioleringen in handen van ‘Aquario’ dat deel uitmaakt van de TMVW. TMVW ondersteunt en adviseert het rioleringsbeleid van de stad Gent. Dirk Verbeelen, Aquario: “In een eerste fase staan de grotere kernen die nog niet gezuiverd worden op de planning zoals Sint-Kruis-Winkel, Afsneekouter enz.  Het plan voorziet voldoende middelen om mee te liften met wegenwerken. Telkens er een nieuwe wegbedekking wordt aangelegd wordt ook de riolering aangepakt.’

Scheiden

De Vlaamse overheid subsidieert enkel de aanleg van volledig gescheiden rioleringssystemen; één voor afvalwater en één voor hemelwater. Op de vraag of de stad Gent niet-gescheiden riolering zal aanleggen antwoordt schepen De Regge: 

“Het is niet evident om in het sterk verstedelijkte gebied steeds een gescheiden riolering aan te leggen. De Stad wil per project bekijken wat technisch mogelijk is, ecologisch én economisch haalbaar is. In stedelijk gebied is het regenwater dat op het wegdek valt en dat via de daken in de regenwaterriolering terecht moet komen dikwijls vervuild door de stedelijke activiteit, bijvoorbeeld door olie op het wegdek, vervuiling tijdens manifestaties en feesten enz… Bovendien is het technisch gezien een huzarenstukje om in sommige kleine straten een gescheiden rioleringssysteem in te bouwen wat op zijn beurt dikwijls gepaard gaat met een zeer hoge kostprijs. Men mag ook niet vergeten dat de stedelijke ondergrond al vol ligt met nutsleidingen voor leidingwater, gas, elektriciteit, telecomleidingen, enz… Het is niet gemakkelijk om hier een tweebuizensysteem te plaatsen. Ook moeten er keuzes gemaakt worden tussen bijvoorbeeld bomenaanleg of riolering. Bomen boven de riolering planten is uit den boze. De wortels zoeken via de buisvoegen het water op en doen de rioleringen zo op termijn verstoppen”.

Voor het buitengebied is de keuze snel gemaakt. Het regenwater kan er immers naar de grachten geleid worden.

Afkoppelen

Vanaf 1 augustus 2008 gelden andere voorwaarden voor riolering (VLAREM II is aangepast). Als er gescheiden riolering aangelegd wordt, moet elke eigenaar van een open en halfopen bebouwing ‘afkoppelen’. Het regenwater mag dan niet langer in de riolering komen, wel in het regenwaterriool. Voor aaneengesloten bebouwing geldt dit echter niet. Een betrekkelijk groot percentage van de Gentse woningen zal dus niet moeten afkoppelen.

Schepen De Regge: “Als er een gescheiden riolering aangelegd wordt bij een aaneengesloten bebouwing, vraagt de Stad echter ook om het voorste dakvlak af te koppelen. Wel is het zo dat als men gescheiden kan aansluiten op de rioleringswerken in de straat, men geen aansluiting moet betalen. Als men op een ander moment werken uitvoert, zal via de bouwvergunning verplicht worden om een gescheiden stelsel aan te leggen en zal er een aansluitingskost aangerekend worden van 750 euro.”

De afkoppelingskosten kunnen sterk oplopen. Daarom voorziet TMVW een aantal ondersteunende maatregelen als de burger verplicht wordt om af te koppelen.
Dirk Verbeelen: "Zo kan de eigenaar een beroep doen op een aannemer die een raamcontract heeft met TMVW en heeft TMVW een afkoppelingsmanager in dienst waar je terecht kunt met je vragen. Bovendien wordt een tussenkomst voorzien van 500 euro. Handige Harry's mogen altijd zelf de afkoppelingswerken op het private domein uitvoeren. Na uitvoering zal door TMVW dan wel nog een controle gebeuren." Sensibilisatie en communicatie van deze nieuwe aanpak zijn meer dan nodig en ook voorzien.

Toch nog septische putten

De wetgeving (VLAREM II) bepaalt dat een septische put niet langer nodig is als de riolering aangesloten is op een rioolwaterzuiveringstation. Het rendement van een zuiveringsstation is veel hoger als er sterker geconcentreerd afvalwater binnen komt. De visie van de Stad is om septische putten te blijven verplichten bij nieuwbouw en grondige verbouwingen. De VLAREM II regelgeving laat dit toe mits motivatie. Waarom die keuze om septische putten te blijven verplichten? Dirk Verbeelen legt uit: “Door de afkoppeling van het regenwater spoelt er minder water door de riolering, dit bevordert de aanslibbing. Daardoor daalt de afvoercapaciteit en stijgt de zwavelzuuraantasting (betonrot). Met woningen met een septische put, kan de riolering aangelegd worden met een kleinere helling én is er minder aanslibbing. Dit zorgt voor lagere aanleg- en exploitatiekosten”.

Rode clusters IBA nodig

Het grootste gedeelte van de woningen op het grondgebied van Gent zal aangesloten worden op de riolering. Woningen in de rode clusters in het zoneringsplan daarentegen zullen op termijn een individuele behandelingsinstallatie voor afvalwater (IBA) moeten hebben. De Stad besliste de IBA's collectief aan te pakken. Dit betekent dat TMVW instaat voor het plaatsen en het onderhoud. Op die manier worden alle Gentenaars gelijk behandeld. Bij verbouwing of nieuwbouw in de rode cluster zal TMVW de IBA's direct installeren. Ook de woningen gelegen in ecologisch waardevolle gebieden worden prioritair aangepakt. De overige woningen in de rode clusters worden projectmatig behandeld en gelijklopend met de aansluiting van de nabijgelegen groene clusters op de waterzuivering in orde gesteld.
Via het geo-loket zoneringsplannen van de VMM kun je opzoeken in welke cluster je woning ligt.
De keuze van de IBA wordt door TMVW bepaald. "Het is de bedoeling om na marktconsultatie de goedkoopste IBA, die voldoet aan de geldene regelgeving, aan de burger te bieden", vertelt schepen De Regge. Natuurlijk kun je nog zelf je IBA bijvoorbeeld een rietveld - plaatsen en onderhouden. in dat geval krijg je vrijstelling van de saneringsbijdrage

Rioleringen

Ondertussen is de inventarisatie van het Gentse rioleringsstelsel (bijna) afgerond. Deze gegevens worden gebruikt voor de rioolaansluitingen en het opmaken van de ruimingsprogramma’s om wateroverlast te voorkomen. Belangrijk is ook het vervangen van de oude - en dikwijls defecte – riolering – in het straatbeeld te herkennen als een ingezakt wegdek. De rioleringsdatabank kan ook voor dit aspect gedeeltelijk informatie aanleveren.

“Via een putcamera-inspectieprogramma, gespreid over een periode van 10 jaar wordt systematisch de staat van de rioolbuizen in kaart gebracht. Op die wijze kan op een proactieve manier het rioolinvesteringsprogramma worden aangestuurd en afgestemd met het wegenisprogramma.”, licht Dirk Verbeelen toe. Een schatting van het percentage van het bestaande rioleringsstelsel in slechte staat kan de stad ons niet geven.

Naast de rioleringsdata heeft de stad ook een databank van de wegenis (‘Wegen Informatie Systeem’). De straten met een slecht wegdek zijn in kaart gebracht en vormen de beslissingsbasis om het investeringsprogramma voor de heraanleg van de wegen op te stellen. De heraanleg van de wegen is ook afhankelijk van werken van derden, bijvoorbeeld Aquafin of het Vlaamse gewest.

“Het openleggen van de straat is de opportuniteit om het geheel te vernieuwen: de nutsleidingen, de rioleringen – voor afvalwater en regenwater, de bestrating en de beplanting.” Schepen De Regge vervolgt; “Een budget voor de aanleg van de rioleringen is dus erg moeilijk in te schatten. Laten we zeggen dat de investeringen voor rioleringen nu voornamelijk de wegenwerken volgen.” Hoeveel woningen er nu effectief aangesloten zijn op de riolering is ook nog niet in te schatten. "Ook met deze rioleringsdatabank is er hier - jammer genoeg - nog geen zicht op," antwoordt Schepen De Regge. Ze vervolgt: "Dit probleem wordt systematisch aangepakt: bij elk rioleringsproject wordt elke individuele woning onder de loep genomen." Zijn er rioleringswerken in je straat gepland, ga alvast op zoek naar de rioolwater- en regenwaterbuizen in en rond je huis.

Uitsmijter

Het gaat intussen goed met de waterkwaliteit in Gent. Een (bijzonder) groot verschil met het binnenwater van pakweg 20 jaar geleden, toen nog een pikzwarte open riool. In Portus Ganda is de waterkwaliteit al zo goed dat Schepen Balthazar, en velen anderen met hem, vorig jaar het water indoken tijdens de Big Jump. Hopelijk wordt deze positieve evolutie verder gezet zodat nog meer Gentenaars met een gerust hart de duik maken tijdens de volgende Big Jump.