Drankverpakkingen

Wegwerpverpakkingen overspoelen de markt 

 Jaarlijks worden er in België meer dan 700 000 ton eenmalige huishoudelijk verpakkingsafval op de markt gebracht. De jaarlijkse hoeveelheid afval stijgt jaar na jaar. Het aandeel herbruikbare drankverpakkingen daalt jaarlijks.

Uit de figuur1 valt af te leiden dat het aandeel van herbruikbare verpakkingen nog altijd afneemt.

De industrie blijft zweren bij wegwerpverpakkingen

Wegwerp leidt tot kosten voor de overheid

De verpakkingen komen idealiter terecht in de verbrandingsoven of ze worden gerecycleerd. Maar nog al te vaak komen verpakkingen terecht op straat of in de berm. Ook komen verpakkingen die gerecycleerd kunnen worden nog vaak terecht in de grijze zak (bij het restafval). In beide gevallen is het de overheid en niet de industrie die opdraait voor de kosten. In de prijs van wegwerp zitten de kosten voor zwerfvuilcampagnes, veegploegen, materiaal, verbrandingsovens,… natuurlijk niet verrekend. Gemeenten krijgen soms wel eens de indruk dat ze ‘dweilen met de kraan open’. Lokale besturen zetten tal van preventie-acties op, de consument wordt nog altijd overstelpt met producten waar men te weinig rekening houdt met duurzaam ontwerpen (ecodesign), recyclage en afvalpreventie. Eén van de gevolgen daarvan is de blijvende complexiteit van de sorteerboodschap voor PMD. De industrie gaat er nu te gemakkelijk vanuit dat zwerfvuil alleen een taak is voor de gemeenten en dat de gemeenten ervoor moeten zorgen dat de consument niets weggooit en dat de straten proper blijven.

Hergebruik is beter voor het milieu

Hergebruik blijft - ondanks vele pogingen van de industrie om het tegendeel te bewijzen – beter dan wegwerp. Verschillende internationale studies tonen aan dat hergebruik veel beter scoort op vlak van afval, gebruik van grondstoffen en energie. Het milieu is wel niet gebaat met herbruikbare verpakkingen die duizenden kilometers reizen om gespoeld en gevuld te worden.
Onderstaand vind je de milieuvoordelen van drankverpakkingen nogmaals op een rijtje.

Hergebruik produceert minder afval
Een hervulbare PET fles wordt tot 25 keer herbruikt. Een glazen fles kan tot 50 keer worden gevuld. Dewegwerpflessen moeten opgehaald en gerecycleerd of verbrand worden.
Hergebruik gebruikt minder grondstoffen
Om wegwerpflessen te maken moeten telkens nieuwe grondstoffen worden toegevoegd.
Hergebruik heeft minder energie nodig
Zelfs als je rekening houdt met de reiniging van herbruikbare verpakkingen verbruiken wegwerpverpakkingen nog steeds 3 tot 5 keer meer energie. De productie van nieuwe verpakkingenvraagtimmers meer energie.
Hergebruik beperkt vaak de mobiliteit
Wegwerpverpakkingen moeten ook getransporteerd worden (huis-aan-huis ophaling en transport naar verbrandingsoven of  recyclage-installatie). Bovendien worden herbruikbare verpakkingen vaak dichter bijhet verkooppunt hervuld. Hoewel herbruikbare verpakkingen meerdere malen
vervoerd moeten worden
Hergebruik stimuleert lokale economie
Herbruikbare verpakkingen worden vaak dichter bij de plaats van productie verkocht. In België zijntalvan lokale fabrikanten van bronwaters, frisdranken en bieren aanwezig. Het bevoordelen van herbruikbare verpakkingen komt dus ook de lokale economie ten goede.

Hoe hergebruik stimuleren

Hergebruik en retoursystemen zijn voordelig voor het milieu en voor de belastingbetaler. Daarom moeten we met z’n allen hergebruik stimuleren en de verpakkingsindustrie ter verantwoording roepen voor het zwerfvuil.
Onderstaand een aantal voorstellen.

Statiegeldsysteem
In 2003 is in Duitsland een statiegeldsysteem ingevoerd. Het aandeel herbruikbare verpakkingen
is niet gestegen. De daling van het gebruik van herbruikbare verpakkingen die al jaren bezig
was,is wel afgeremd maar niet gestopt. Wel is de een pluspunt is dat de openbare ruimte sinds
1januari 2003 merkelijkproperder is. Dat is logisch: wie een weggegooid blikje op straat vindt
en terugbrengt, heeft meteen een aardige cent zakgeld verdiend! Het zwerfvuilprobleem, dat ook
bij de Vlaamse gemeenten zowel financieel
als visueel een doorn in het oog is, kan met deze tamelijk eenvoudige maatregel gedecimeerd
worden. Het statiegeldsysteem voor wegwerp heeft naast voordelen voor het milieu en voor de
aanpak van het zwerfvuilprobleem ook duidelijke voordelen op het vlak van tewerkstelling. Zo zijn
er in Duitsland in de eerste 6 maanden na de invoering van ‘das Pfand’ 14.000 nieuwe
arbeidsplaatsen in de arbeidsintensieve hergebruiksector ontstaan.

Correcte financiële vergoedingen door de verpakkingsindustrie
De kosten voor ophaling en verwerking van verpakingsafval mogen niet langer op de gemeenten
worden afgewenteld. Nu draaien intercommunales zelf op voor de kosten van inzameling en
verwerking van afval. Afval dat door de overijverige verpakkingsindustrie op de consument
losgelaten wordt.
De verpakkingsindustrie moet dus minstens aan volgende zaken voldoen:

• Terugnameplicht = volledige financiële verantwoordelijkheid: Een terugnameplicht impliceert dat de verpakkingsverantwoordelijken volledig financieel verantwoordelijk zijn voor alle verpakkingsafval, ook inzameling en recyclage van gemengd kunststof verpakkingsafval alsook dat niet selectief wordt ingezameld. De financiële verantwoordelijkheid mag niet begrensd worden door de te behalen recyclagedoelstellingen zoals vandaag wél gebeurt.
• Effectieve totale en reële kost: FOST Plus moet instaan voor alle directe en indirecte kosten op gemeentelijk en intercommunaal niveau, die objectief aantoonbaar zijn. Deze vergelijken t.o.v. een niet representatieve gemiddelde kost is niet aanvaardbaar.
• Zwerfvuil: gemeenten zien zich geconfronteerd met een pak verpakkingsafval in het zwerfvuil. FOST Plus moet structureel bijdragen voor de opruiming en verwerking van dit deel van het zwerfvuil.
• Blijvende ondersteuning van lokale communicatie: Het budget inzake communicatie is door FOST Plus in de tijd voortdurend afgebouwd, terwijl men lokaal vaak de inspanningen heeft moeten opdrijven. De lokale besturen vragen garanties voor een blijvende substantiële financiële ondersteuning van het lokale communicatiebeleid inzake verpakkingsafval.