Een tunnel onder de Heuvelpoort? Onbetaalbaar, onzinnig en onleefbaar

Deze tekst verscheen als opiniestuk in De Standaard van 5 maart 2026.

Gentspoort, het enorme vertrammingsproject in Gent, kan makkelijk vele tientallen miljoenen uitsparen. Door geen autotunnel te bouwen aan de Heuvelpoort en dus niet Koning Auto op de eerste plaats te zetten, vermijden we een historische fout waarvan heel Gent de gevolgen zal dragen. Zo komt plots heel wat geld vrij om te investeren in De Lijn.

De Werkvennootschap, de organisatie die voor de Vlaamse overheid grote mobiliteitsprojecten realiseert, schuift het tunnelscenario voor de Heuvelpoort naar voren als beste scenario. Ze doet dit vanuit de heilige overtuiging dat de doorstroming van het autoverkeer absoluut prioritair is. Een vreemd uitgangspunt voor een project van honderden miljoenen euro dat mensen wil verleiden om de tram te nemen. 

De Heuvelpoort is een groot en complex kruispunt. Toch is een gelijkgrondse inrichting perfect mogelijk – tenminste, als de lokale en Vlaamse overheden hun eigen doelstellingen rond de modal shift zelf serieus nemen. Men mikt namelijk op een daling van het autogebruik voor woon/werk/schoolverplaatsingen van 35 procent vandaag naar 27 procent tegen 2040.

De tunnel is dus ten eerste niet nodig. De tientallen miljoenen euro die we als belastingbetalers op die manier uitsparen, kunnen we investeren in de verdere uitbouw van het openbaar vervoer. Sterker nog: de tunnel valt dermate duur uit dat er – we verzinnen het niet – stemmen opgaan om een deel van de tramroute (naar Sint-Denijs-Westrem) dan maar te laten vallen. Een tramproject dat bespaart op de tram om de auto voor te trekken: het is pijnlijk en absurd en volstrekt onaanvaardbaar.

De tunnel is ten tweede een aanslag op de woon- en leefkwaliteit van de Gentenaars. ‘Build it and they’ll come’ luidt de eerste wet in de mobiliteit: de rode loper uitrollen voor de auto zal mensen niet verleiden om de tram te nemen. Om fileopbouw in de tunnel te vermijden zal de vlotte autodoorstroming ook op de rest van de R40 de dominante prioriteit blijven. Daardoor blijft Gent de komende decennia opgescheept zitten met een autostrade in het hart van de stad (waarvoor overigens mogelijk ook de geliefde Japanse kerselaars moeten sneuvelen), en dat terwijl tal van andere steden in binnen- en buitenland hun ringwegen ombouwen tot een groene en autoluwe stadsboulevard.

De tunnel vreet ten derde alle plaats op. Om te voldoen aan de voorschriften van de brandweer moet men de zogeheten dodo (dicht-open-dicht-open: een tunnel met gaten, zeg maar) zowat tot tegen de huizen gaan bouwen. Voor bovengrondse kwaliteit – voet- en fietspaden, bomen – blijft amper nog ruimte over. In budgettair krappe tijden een massa geld pompen in een hopeloos achterhaalde visie op mobiliteit en ruimtelijke ordening valt niet goed te praten.

De Lijn heeft investeringsruimte nodig. Gent heeft meer en beter openbaar vervoer nodig. Gent heeft geen peperdure en contraproductieve tunnel nodig. Een duidelijke keuze voor voetgangers, fietsers en openbaarvervoergebruikers aan de Heuvelpoort komt de autoluwe ambities en dus de hele stad ten goede. Het is hoog tijd om de tunnel diep te begraven.