Vrijwilliger Stefaan ‘Ik ben het stadium van optimistisch of pessimistisch voorbij…’

Terwijl begin juli ‘25 de hittegolf nog nazindert, ontmoet ik Stefaan aan het SMAK. Niet geheel toevallig, want moderne kunst is één van zijn passies. Meteen een statement dat er meer in het leven is dan groen en milieu.

Wat doe je precies bij GMF?
‘Ik doe de redactie van artikelen voor Frontaal en word soms voor transportjes gevraagd, want ik heb een auto. Het leuke aan het redactiewerk is dat ik ongelooflijk veel bijleer. Elke editie zijn er artikelen die ik zelf zou overslaan: ik heb genoeg te lezen. Maar door mijn redactiewerk ‘moet’ ik ze toch nalezen en vaak denk ik dan toch ‘tiens, da’s interessant’. Na de zomer heb ik de intentie om mij ook in te zetten voor de geveltuintjes of om mee te helpen ontharden en vergroenen.’

Wat trekt jou daarin aan?
‘Je ziet alle problemen die op ons afkomen… het klimaat, opkomend fascisme… noem maar op. De uitdaging is om een stad met voldoende levenskwaliteit te garanderen. Meer groen in de stad is daarvoor belangrijk. De 3-30-300-regel vind ik bijvoorbeeld fantastisch. Voor mij zijn er grosso modo 3 niveaus om te reageren als individu. De eerste is meewerken aan transitie. Ik ben bijvoorbeeld ook vrijwilliger geweest bij Energent en ben nog steeds coöperant. Een tweede is tegen het systeem vechten vanuit een duidelijke ideologie. Dat is voor mij Extinction Rebellion, waar ik ook vrijwilliger bij ben. En tussen die vorige twee zit GMF. Alle drie bewegingen zijn belangrijk omdat ze elk hun eigen doelpubliek aanspreken.’

Is dat engagement er altijd al geweest?
‘Nee, totaal niet. Ik ben altijd met cultuur bezig geweest. Ik ben economist van opleiding en was docent marketing aan de HoGent. In mijn laatste jaar aan het hoger onderwijs ben ik serieus ziek geweest. Ik heb toen veel kunnen nadenken. Mij werd duidelijk dat ik na mijn pensioen passend vrijwilligerswerk wou vinden om niet achter de geraniums te belanden. Ik heb een tijdje met veel plezier als vrijwilliger gewerkt in de Boekentoren. Terwijl ik daar werkte, ben ik ook veel gaan lezen en mij gaan verdiepen in de milieuproblematiek. En ja, kijk om je heen… je kunt er echt niet meer naast kijken. Tegelijkertijd is er echt nog wel een omwenteling te maken. De ambitie van de Europese Commissie om tegen 2040 tot een emissiereductie van 90% te komen is bijvoorbeeld nog niet uitgesproken of de bedrijven beginnen al te roepen ‘ja, maar dat gaat geld kosten’. Natuurlijk gaat dat geld kosten, maar dat gaat ook banen scheppen. En sommige bedrijven zullen moeten omschakelen. Anderen zullen zelfs moeten sluiten omdat ze niet meer in dat nieuwe toekomstbeeld passen. Maar dat wil niet zeggen dat die mensen allemaal op straat moeten belanden. Er is gigantisch veel werk te verzetten.

Stemt de extreme hitte van juli 2025 jou pessimistisch?
‘Ik ben het stadium van optimistisch of pessimistisch voorbij… Alles wat ik doe is met de moed der wanhoop. Ik ben me bewust van wat er op ons afkomt of beter gezegd, de catastrofe waar we al in zitten. Vanavond valt er misschien wel ergens een waterbom (het begint juist te regenen). En zeg dan niet dat we het niet zagen aankomen. Enfin, wat op ons afkomt is gigantisch. Je kunt het als individu of zelfs met kleine groepen of organisaties zoals GMF niet keren. Het is uiteindelijk de politiek die het zal moeten doen. Maar je moet met de moed der wanhoop blijven vechten.

Morele plicht?
‘Ja. En niet alleen een morele plicht, maar ook een politieke plicht. Ik ben niet alleen een moreel wezen, maar ook een politiek dier: als individu is het mijn plicht om ook een politiek standpunt in te nemen in de maatschappij – aldus de filosofe Hannah Arendt. Maar tegelijkertijd eet ik vlees, rijd ik met de auto, rook ik … En dat heeft te maken met een fundamenteel principe. Ik ben van mening dat wij als individu te veel verantwoordelijk worden gehouden voor de hele milieu- en klimaatproblematiek. En dat terwijl huishoudens maar een fractie van de totale CO₂-emissie veroorzaken. We hebben echt nood aan een ander systeem.’

Dit artikel werd geschreven door Bert Barla voor Frontaal (editie herfst 2025), het magazine van Gents MilieuFront. Wil je ook 4x per jaar inspirerende en kritische Frontaal-artikels lezen op papier of digitaal? Word nu lid van GMF en geniet van Frontaal en tal van andere fijne voordelen!

Foto: Jurgen Remmerie